دروغ مي گويد آن كه گمان دارد از پيروان ماست و به جز ما تمسك مي جويد.

     كسي كه به درستي و از بن دندان «لا اله الا الله» گويد، به بهشت داخل مي گردد و هنگامي كه «لا اله الا الله» را درست و از ته دل گفته كه با گفتن او ديگر گرد حرام نگردد.

     پيروان علي (ع) مهربان و دانشمند و داراي گذشت اند. به ترك زيادي دنيا شناخته مي شوند. پس در كارهاي خود پرهيزگاري و كوشش در مجاهده با نفس را پيش گيرند.

     پيروان ما كساني هستند كه صدايشان كوتاه است و از گوششان نمي گذرد و كينه آنها از دستهايشان رد نمي گردد ( او به ديگري برخورد نمي كند ) كار خود را بر ديگران بار نمي كنند .. پيروان ما در زندگي سبك بال هستند. آنها در دارايي شان براي ديگران حقي معلوم كرده اند و با يكديگر انس مي گيرند.  

شناخت بنیادهای برنامه ریزی

بعد از مطرح كردن 9 سارق زمان بايد بگوييم كه برای بهسازی و كيفی كردن برنامه‏ها اين شعار را فراموش نكنيد كه هميشه برنامه هايتان را روی كاغذ بياوريد ، ما حتّی‏ در طبيعت مشق می‏كنيم، زمين را خط كشی، دانه پاشی، نهر بندی (جوی و پشته) و سپس (كاشت، داشت، برداشت) محصول اين پروسه است، در ضمن مراقبت و سمپاشی نشان دهنده دقت و حذف يا تغيير و اصلاح است، زمان بهار زندگی است و برنامه بذر فرصت‏هاست، لذا هر كسی در بهار به موقع نكارد، در پاييز درو نخواهد كرد.

در نتيجه هر چه وقت خود را بهتر سازماندهی كنيم (برنامه ريزی) بهتر می‏توانيم از آن، جهت دستيابی به اهداف شخصی و شغلی و حرفه‏ای استفاده كنيم.

باز تأكيد می‏كنيم (برنامه ريزی نجات دادن و ذخيره سازی وقت است).

 يكی از تفاوت‏های اساسی ميان انسان و حيوان اين است كه حيوان فقط در زمان حال زندگی می‏كند و انسان در سه زمان: گذشته، حال و آينده. گذشته محمل تجارب است، حال منزلگاه تصميم‏گيری است، و آينده سكوی رشد و ارتقاء. انسان با تجزيه و تحليل رويدادهای گذشته، دست به برنامه ريزی زمان حال ‏زده و آينده را رقم می‏زند.

متخصصان برنامه ريزی می‏گويند:

نگرش انسان نسبت به آينده بايد از زاويه سه افق صورت گيرد: افق باز؛ افق دور و افق روشن.

افق باز: افق باز ضامن مانورِ فكری آدمی نسبت به مصالح و مسائل پيرامونی و يكی از عوامل دوری آدمی از انديشه‏های محدود و برنامه‏های جزئی نگری است. هر انسانی كه از افق باز بهره‏مند است، در برابر معادلات زندگی، به صورت خطی نمی‏انديشد؛ بلكه نگرش او حالت شبكه‏ای و گسترده دارد و راه‏حل‏های مختلف را فقط از زاويه يك راه نمی‏بيند و به اصطلاح پژوهش‏گران، به ورطه تك سبب بينی نمی‏افتد، لذا راه‏های مختلف را آزمايش می‏كند. افق باز روش مؤثری در نگرش است و در همه فعاليت‏های هدفمند به كار می‏آيد.

افق دور:يكی از خصلت‏های ممتاز انسان، خصلت دور انديشی (Proridence) است. افق دور در نگاه و نگرش آدمی، ضامن شفاف شدن ابهامات آينده است و تصميمات آتی را رقم می‏زند. افراد دور انديش در مقايسه با ديگران، تصويری شفاف‏تر در مسائل، رفتارها، عكس العمل، رويدادها و اتّفاقات دارند.

افق روشن:بهره مندی انسان از زاويه روشن و كم ابهام، با استفاده از دو افق قبلی ميسّر است. افق روشن محصول دو افق دور و باز است. افقِ روشن، ميوه انسان در اصل برنامه ريزی بهينه و كارآمد برای آينده در حال اتّفاق است.

محصول اين سه افق، بحث شناخت (Recognition) است. بنابر اين سه افق، اساس برنامه ريزی عبارت است از:

1. خودشناسی.

2. جهت بخشی فعاليت‏ها.

3. بهبود كيفيت زندگی در ظرف زمان.

تا شناخت موجود نباشد، ضمانتی برای آينده وجود ندارد.

می‏توان آينده را به زمان حال منتقل نمود، يعنی می‏توان زمينه ساختن پله‏های آينده را در زمان حال بررسی نمود و آن‏ها را شكل داد.

تعداد بسيار اندكی از مردم وقت كافی در اختيار دارند. همه از كمبود وقت می‏نالند. طبق تخمين‏ها و برآوردهای انجام شده، حدود 30 الی 40 درصد توان انسان‏ها به كار گرفته می‏شود و محاسبات نشان می‏دهد كه افراد 60% از زندگی كاری خود را هدر می‏دهند. بيشتر وقت‏ها، انرژی‏ها، توانايی‏ها و استعدادها به هدر می‏روند، چون شناخت كافی وجود ندارد، هدف‏ها روشن نيست و برنامه ريزی‏ها و اولويت گذاری‏ها دقيق نمی‏باشد.

عمر ما محدود است. ما يك‏بار فرصت زندگی كردن داريم. امروزه طبق محاسبات انجام شده، يك انسان با اميد به زندگی طولانی، حداكثر 200/0 ساعت از زمان را، به عنوان وقت قابل استفاده، در اختيار دارد.

استفاده از سرمايه عمر:

 استفاده بهينه و بهتر از (زمانِ) محدود و ارزشمند، تنها از طريق برنامه ريزی و (مديريت زمان) كه هوشيارانه، مستمر و پايدار تدوين شده باشد، فراهم می‏شود. مديريت زمان كه در واقع، همان برنامه ريزی است، به معنای تسلط و كنترل بر فرصت‏ها و جهت دادن به فعاليت‏هاست.

برنامه ريزی فرصت‏ها:

برای طراحی برنامه مناسب جهت استفاده از فرصت‏ها، لازم است كه هر فرد شبانه روز خود را به سه بخش تقسيم نمايد:

بخش اول: صبح تا ظهر

بخش دوم: بعد از ظهر

بخش سوم: شب‏

بايد هر كدام از اين بخش‏ها را دو قسمت كرد و هر قسمت را به فعاليت‏های دو ساعته تقسيم كرد.

بهتر است فعاليت‏های علمی، اجرايی، شغلی و تفريحی خود را در قالب اين زمان‏ها تعريف كنيم و هر قسمت را بين يك الی يك‏ونيم ساعت و حداكثر تمام شش قسمت را در 9 ساعت تقسيم نماييم. افراد شاغل يا در حال تحصيل ممكن است كل صبح يا بعد از ظهر يا صبح و بخشی از بعد از ظهر را به شغل و تحصيل خود اختصاص دهند. آن‏ها روی وقت باقيمانده می‏توانند برنامه ريزی نمايند.

با اين تقسيم بندی، در هر هفته ما می‏توانيم 42 قالب زمان را احياء كنيم و فعاليت‏های خود را در قالب آن تعريف كنيم و اگر اين قالب‏ها يك ساعتی باشند، باز هم در هر شبانه روز 18 ساعت از 24 ساعت آزاد خواهد ماند؛ يعنی با احتساب اين‏كه 2 ساعت صبح، 2 ساعت عصر و 2 ساعت شب را برای فعاليت‏های علمی، پژوهشی و... خارج كرده باشيم، باقيمانده هر روز 18 ساعت و در هفته 126 ساعت آزاد خواهد ماند. لذا می‏بينيم كه در هفته، چقدر ما زمان را قربانی و فدا كرده‏ايم. و اين يعنی : ذبح زمان!!!!  يعنی : نابودی فرصت‏ها؟؟؟

سرمايه عمر آسان به كف نيامده است، كه آسان از دست رود. برنامه ريزی كمك می‏كند كه به فعاليت‏های خويش، نظام يافته بنگريم و اين نكته را مد نظر داشته باشيم كه:

(زمان در عصر ما، ساعت‏ها و روزها و هفته‏ها نيست؛ بلكه زمان، با دقيقه و ثانيه و لحظه مورد بحث و بررسی قرار گرفته و فعاليت‏ها در قالب آن تعريف می‏شوند) .

يك جوانِ پشت كنكوری رشته رياضی سؤال‏های متعددی از من پرسيد. از او سؤال كردم: چند وقت ديگر به كنكور باقی‏مانده است؟ او پاسخ داد: 75 روز، يعنی 1700 ساعت كه با ساعت‏های باقيمانده امروز تا شب كه 11 ساعت است، می‏شود 1711 ساعت.

ضمن تشويق، به نگرش او آفرين گفتم و اضافه كردم: انشاءا... از اين به بعد، زمان را در قالب دقيقه و ثانيه ببين و بنگر چه فرصت‏هايی‏داری و چه فرصت‏هايی را هر روز ما از بين می‏بريم.

بايد در (امروز) ، فرداها را ديد و ماه‏های بعد را به تصوير كشيد، حتّی سال آينده را در قالب زمان حال به تماشا نشست.

بعد از شهادت آيت ا... دكتر بهشتی، كه به وقت تقويم ايشان نگريستند، فهميدند كه او برنامه ريزی خود را تا 6 ماه آينده ترسيم كرده بود.

از آن‏جا كه قصدمان اين است كه سخن به درازا كشيده نشود، پيش در آمد اين مقاله را در اين‏جا به پايان می‏بريم

اينكه چگونه يك برنامه‏ريزی مناسب برای نيازهای خود تنظيم نماييم منوط و مشروط به تحقق موارد ذيل است:

1. تعيين هدف:

 اهداف دو قسمند. گاهي كلي اند مثل رضاي خدا، خدمت به مردم، بالا رفتن سطح آگاهي و امثال آن و گاهي جزئي اند مثل تخصص در يك رشته خاص مثل حسابداري، مطالعه يك كتاب، نوشتن مقاله يا امثال آن.

لازم است هر دو هدف را مشخص كنيم؛ يعني همان طور كه يك هدف كلي در نظر داريم، اهداف جزئي را هم دقيقاً مشخص كنيم و آن را محور فعاليت هايمان قرار دهيم.

2. تشخيص نيازها وكاستي ها و نواقص احتمالي:

بايد خواست‏ها و احتياجات اساسی خود را در آن زمينه به خصوص روشن كنيم. به عنوان مثال: در يك مقطع مشخص، چه درسی را نياز داريم بياموزيم تا تسلط بر آنها پيدا كنيم.

 3. فرصت‏ها و اوقاتی كه بايد صرف تحقق اهداف برنامه شود، چه ميزانی است؟

 4. چه روشی مطلوب‏ترين شيوه برای دست‏يابی به اهداف مورد نظر می‏باشد؟

 5. در مرحله اجرا نيازمند به چه ابزار و كاربرد چه وسايلی هستيم؟

 6. ارزيابی فعاليت‏های انجام شده:

پس از اجرا به ارزيابی فعاليت‏های انجام شده می‏پردازيم تا ميزان دسترسی به اهداف مشخص شود و ميزان عدم موفقيت در رسيدن به برنامه را نيز معلوم نماييم. اين مرحله كه تحت عنوان بازخورد(فيدبك) ناميده می‏شود، فرصتی به ما می‏بخشد تا بتوانيم عوامل ناكامی احتمالی را نيز بشناسيم و از بروز مجدد آن در برنامه مورد نظر پيشگيری نماييم.

از آفات برنامه‏ريزی، فقدان تلاش و پشتكار در دستيابی به هدف برنامه است. و شايد در ابتدای فعاليت به همه موارد مورد نظر دست نيافته و دلسرد شويم و از ادامه راه باز بمانيم. بي ترديد عمل به برنامه، مستلزم چشم‏پوشی از برخی فرصت‏های فراغت، سرگرمی‏ها و تفريحات می‏باشد، در اين صورت بايد خود را سازگار با برنامه ‏نماییم تا بتوانيم به نتيجه مطلوبی دست يابيم.

ممكن است در ابتدا  برنامه‏ريزی با كندی مواجه شود ولی در جريان عمل به برنامه به آن عادت می‏كنيم و به مرور زمان جزء شخصيت ما می‏شود. برنامه‏ريزی علاوه بر صرفه‏جويی در وقت و فرصت‏های زندگی، موجب می‏شود تا خود را و نيازهايمان را بهتر و بيشتر بشناسيم. لازمه برنامه‏ريزی موفق، انعطاف‏پذيری در عمل به برنامه است و نيز نگاه واقع‏بينانه به كاستی‏ها و ضعف‏های موجود در زمينه‏ای است كه برنامه تنظيم می‏كنيم. برنامه‏ريزی تفكر ما را نسبت به زندگی شكل می‏دهد و تفكّر منسجم منتهي به عمل در زندگی ايجاد مي كند.

به منظور داشتن يك برنامه منظم، لازم است جدولی تهيه نماييد و ساعات شبانه روز و ايام هفته را (به ترتيب در ستون افقی و عمودی) يادداشت كرده و برای هر ساعتی در هر روز از ايام هفته كار و برنامه مناسب را در آن يادداشت نماييد. مثلاً چه ساعتی از خواب بيدار شويد؟ ساعتی را به نماز و نرمش و صرف صبحانه و ديگر كارها اختصاص دهيد، ساعات درس و كلاس و مطالعه و استراحت و نظافت و... را نيز دقيقاً در جدول بنويسيد و خود را موظف كنيد طبق جدول تهيه شده كه متناسب با توانايی‏های خودتان است عمل نماييد. در اين مسير نياز به يك عزم و اراده جدی هست كه انشاءالله در شما وجود دارد.

به جهت تأكيد بر نقش نظم در پيشرفت و تكامل علمي و انساني و... توجه شما را به سخنان امام علي(علیهالسلام ) پس از ضربت خوردن به دست ابن‏ملجم ( لعنه ‏الله ) به فرزندان خود امام حسن و امام حسين(علیهماالسلام ) جلب مي كنم كه حضرت چنين فرمودند: (( اوصيكما و جميع ولدی و اهلی و من بلغه كتابی بتقوی الله و نظم امركم )) ؛ شما و همه فرزندان و كسانم و هر كسی را كه نوشته‏ام به او می‏رسد، به تقوای خدا و نظم داشتن در كارتان سفارش می‏كنم )) .

    نكته مهم اين است : اولين جمله‏ای كه در وصيت‏نامه خود به فرزندان خود در آن حالت خاص پس از توصيه به تقوا و دوری از گناه، توصيه به نظم در امور و كارها فرمود و اين نشانه اهميت نظم و نقش آن در سعادت و موفقيت انسان است و بدون آن كسي به جايي نمي رسد.

برنامه ريزی(۱)

 طراح قالب: رضا امین زاده

Powered By
  BLOGFA.COM